Kısa cevap
Koşu temposu, toplam sürenin toplam mesafeye bölünmesiyle bulunur; 10 kilometreyi 50 dakikada koşan biri kilometre başına 5 dakika (12 km/sa) tempoyla koşmuştur.
Formül dayanağı
Hesap çekirdeği metre ve saniye kullanır. Tempo, birim mesafeye düşen süredir; hız bunun ters dönüşümüdür.
tempo_sn_km = süre_sn ÷ mesafe_km
süre_sn = tempo_sn_km × mesafe_km
hız_km_sa = 3600 ÷ tempo_sn_km
Uluslararası mil tam olarak 1609,344 m'dir. Mil başına tempo, km başına temponun 1,609344 katıdır. Resmî maraton 42,195 km; yarı maraton 21,0975 km'dir.
Dayanaklar: NIST SI dönüşüm rehberi, World Athletics kural kitabı ve World Athletics yarı maraton tanımı.
Adım adım: 3:30 maraton
Örnek hesap yükleniyor…
Yarı maraton noktası toplam mesafenin tam yarısı olduğu için eşit tempoda hedef sürenin de tam yarısıdır. Tablodaki ara süreler, yuvarlanmış satırların toplamı değil iki ham kümülatif değerin farkıdır.
Sık yapılan hatalar
- Dakikayı ondalık sanmak: 5,5 dakika 5:30'dur; 5:50 değildir.
- Km ve mil temposunu karıştırmak: aynı hızda dakika/mil sayısı dakika/km'den yaklaşık %61 büyüktür.
- Yuvarlanmış splitleri toplamak: satır satır yuvarlama biriktirir; son satır bitiş süresinden sapabilir.
- Maratonu 42 km saymak: son 195 m, 5:00/km tempoda 58,5 saniye daha sürer.
- 5K temposunu maratona taşımak: Riegel üssü 1'den büyüktür; tahmini tempo mesafe uzadıkça yavaşlar.
Tahmin denklemleri
Riegel
T2 = T1 × (D2 ÷ D1)1,06
Üs 1,05–1,08 arasında ayarlanabilir. Aynı mesafe seçilirse sonuç başlangıç süresiyle özdeştir. Özgün dayanak: Peter Riegel, “Time Predicting”, Runner's World, Ağustos 1977. Modern 1,06 biçimi: Blythe & Király, PLOS ONE (2016); aralık ve rekreasyonel maraton örneklemindeki kalibrasyon sınırı: Vickers & Vertosick, BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation (2016); 1981 çalışması: Riegel, American Scientist 69(3).
VDOT
VO2 = −4,60 + 0,182258v + 0,000104v²
%VO2max = 0,8 + 0,1894393e−0,012778t + 0,2989558e−0,1932605t
Burada v m/dk, t dakikadır; VDOT = VO2 ÷ %VO2max. Yalnız denklem uygulanır, telifli antrenman tempo tabloları kullanılmaz. Denklem kaynağı: Journal of Movement & Health 21(1), 2024.
Sık sorulan sorular
Tempo nasıl hesaplanır?
Toplam süreyi toplam mesafeye bölün: 50 dakika ÷ 10 km = 5:00/km.
5:00/km kaç km/sa?
5:00/km tempo 300 sn/km'dir; 3600 ÷ 300 = 12 km/sa.
Maraton kaç km?
World Athletics'e göre maraton 42,195 km, yarı maraton 21,0975 km'dir.
Negatif split ne demek?
Negatif split, yarışın ikinci yarısını ilk yarıdan daha hızlı koşmaktır; bu araç seçilen yüzdeyi iki yarıya dağıtırken toplam hedef süreyi korur.
10K derecemden maraton tahmini yapılır mı?
Evet. Riegel formülü T2 = T1 × (D2 / D1)^1,06 ile tahmin üretir; sonuç kesin hedef değildir ve antrenman durumuna göre sapar.
Kaynaklar
- World Athletics Competition & Technical Rules, Book C — yol mili 1609,344 m, maraton 42,195 km.
- Türkiye Atletizm Federasyonu Atletizm Yarışma ve Teknik Kuralları — Türkçe yol yarışları bölümünde maraton 42,195 km ve “Yarı Maraton” karşılığı.
- World Athletics: Half Marathon — yarı maraton 21,0975 km.
- World Athletics Track and Field Facilities Manual 2019 — 400 m standart pist.
- NIST Special Publication 447 — 1959 tanımı ve uluslararası mil = 1,609344 km tam eşitliği.
- NIST Guide to the SI, Chapter 4 ve Chapter 5 — 1 km = 1000 m ve 1 saat = 3600 sn.
- Peter Riegel, “Time Predicting”, Runner's World, Ağustos 1977 — özgün taranmış yazı ve mesafe-performans modeli.
- PLOS ONE: Prediction and Quantification of Individual Athletic Performance of Runners — Riegel üssü 1,06 ve sınırları.
- BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation: An empirical study of race times — Riegel için 1,05–1,08 aralığı ve rekreasyonel maraton örneklemindeki kalibrasyon sınırı.
- Journal of Movement & Health 21(1) — Daniels VO2, yüzde VO2max ve VDOT denklemleri.
- Türkiye Atletizm Federasyonu Atletizm dergisi — Türkçe “tempo” kullanımı; TAF yarış sonuçlarında “pace” alanı da kullanılır.